Waarom gaan vrouwen vreemd?

Lees ook: Overspel in 33 variaties

Alle vrouwen gaan weleens vreemd,’ was mijn stelling op een verjaardagsfeest van een vriendin die dertig werd. Er viel een grote stilte. Het scheelde weinig of ik werd met pek en veren naar buiten gedragen. Tien jaar later had bijna elke van de toen aanwezige vrouwen mij schoorvoetend verteld over die ene keer dat ook zij verliefd was geworden op een man die niet de hare was. Een vlammende e-mailwisseling met een collega, geheime afspraakjes in een café waar niemand hen kon zien, een halsoverkopverliefdheid op een luizenvader van school of een jeugdliefde die via een onschuldig wat-doe-jij-tegenwoordig-mailtje weer oplaaide in volle hevigheid. En de minnaars waren niet altijd Romeo’s die zo knap waren dat er gewoonweg geen weerstand aan was te bieden. Vaak waren het mannen naar wie ze vroeger, zacht gezegd, niet zouden hebben omgekeken. Maar nu was daar opeens die overweldigende verliefdheid die hun hele leven beheerste. Volwassen vrouwen die zich gedroegen als meisjes van zestien.

Waarom gaan vrouwen eigenlijk vreemd? Zijn ze ontevreden over hun eigen relatie? Zijn ze op zoek naar spanning en avontuur? Willen ze meer seks, meer romantiek, of simpelweg meer aandacht?

Er bestaat relatief weinig onderzoek naar de vraag waarom vrouwen overspel plegen. Onderzoekers geloofden gewoon niet dat ook vrouwen schuinsmarcheerders konden zijn. Maar door de introductie van de pil en het feit dat vrouwen meer buitenshuis zijn gaan werken is hun leven steeds meer op dat van mannen gaan lijken – ook op het gebied van overspel.

Verboden liefdes

Verboden liefdes laten zich helaas niet makkelijk onderzoeken in laboratoriumexperimenten. De betrouwbaarste gegevens over vrouwen en minnaars zijn dan ook afkomstig van grootschalige, langlopende onderzoeken. Uit een van de eerste grote onderzoeken op dit gebied blijkt dat op veertigjarige leeftijd 40 procent van de vrouwen en 60 procent van de mannen weleens een buitenechtelijke relatie heeft gehad. De meesten beginnen geen affaire met het doel hun partner te verlaten en evenmin omdat ze ontevreden zijn over hun vaste relatie, zo kwam in dit onderzoek naar voren. Van de overspeligen zijn er evenveel tevreden als ontevreden met hun eigen partner. Veel affaires beginnen opvallend genoeg na de dood van een ouder.

De helft van de verboden liefdes begint op de werkvloer

De helft van de liaisons bloeit op op het werk en eindigt als de vaste relatie van een van de twee gevaar begint te lopen, was een andere conclusie. De werkvloer biedt niet alleen een keur aan eventuele minnaars, maar ook genoeg tijd om met de nieuwe geliefde door te brengen. Naarmate iemand meer dagen voor zijn of haar werk op reis is, des te groter is de kans op een affaire, zo blijkt uit recent Amerikaans onderzoek.

Vrouwen gaan pas vreemd na hun veertigste

Bij mannen boven de twintig jaar komt overspel in alle leeftijdscategorieën ongeveer evenveel voor, met een kleine toename vanaf midden veertig. Maar veel vrouwen gaan pas vreemd na hun veertigste. Het blijkt dat vrouwen, meer dan mannen, het beeld koesteren van de eeuwigdurende romantische liefde, en dat pas vanaf een jaar of 35 bij hen het idee rijpt dat zelfontplooiing belangrijker is dan seksuele trouw. Ze beginnen daarom gemiddeld op latere leeftijd met buitenechtelijke affaires dan de andere sekse. Wél maken vrouwen volgens relatiepsycholoog Pieternel Dijkstra de laatste jaren een inhaalslag als het om vreemdgaan gaat. ‘Bij jongere generaties – twintigers en dertigers – plegen vrouwen even vaak overspel als mannen.’

Astrid (37) was begin dertig toen ze verliefd werd op haar baas. Ze besloot daar op een verstandige manier een einde aan te maken: ze vertelde het hem. ‘Ik was met stomheid geslagen toen hij vertelde ook verliefd te zijn op mij. Ik woonde al zeven jaar samen en had trouwplannen; hij had een vrouw en jonge kinderen. Niet lang daarna gingen we samen koffie drinken. En na de koffie kwam de eerste zoen. In het jaar daarna verzonnen we de raarste smoezen om maar samen te zijn.’

Heel wat laat-dertigers worden beslopen door het is-dit-alles-gevoel. In deze levensfase, waarin werk en kinderen strijden om aandacht, kunnen vrouwen het idee hebben dat ze door hun leven rennen, gehuld in een jutezak met kindersnot op de schouder. En hoe liefhebbend hun vaste partner ook kan zijn, de geborgenheid en het op elkaar ingespeeld zijn kunnen dan wat saai gaan worden. En dan opeens is er iemand die jou de mooiste en de leukste vindt. Die je midden in de nacht sms’jes stuurt. Die niet kan slapen omdat hij de hele tijd aan je moet denken. Spannend is het ook, als lid van een geheim verbond van twee. Het is hetzelfde spel dat je als zestienjarige speelde, maar nu met de zelfverzekerdheid van een volwassene.

Overspelige vrouw

Een van de belangrijkste gevoelens die een affaire vrouwen geeft, is het gevoel weer te leven. Een geoefende kijker kan een overspelige vrouw dan ook al op kilometers afstand herkennen. Waar mannen hun leven thuis en buiten de deur goed kunnen scheiden, overspoelt bij vrouwen de liefde hun hele leven. Of, zoals een andere lezeres vertelt: ‘Sinds ik een minnaar heb, is het thuis veel gezelliger. Ik besteed meer aandacht aan mijn uiterlijk, ben de hele dag vrolijk en heb het gevoel dat ik straal.’

De geheime affaire is… geheim

Inherent aan de geheime affaire is natuurlijk dat deze geheim is. Geheimhouding vraagt om leugens, en leugens gaan meestal gepaard met schuldgevoel. Vrouwen worden daar meer door geplaagd dan mannen, zo blijkt uit onderzoek, en vooral in de eerste fase van een affaire. Dat allesoverheersende gevoel van schuld kan reden zijn om de relatie in de kiem te smoren. Het is dan ook goed mogelijk dat de affaires van gebonden vrouwen korter duren dan die van gebonden mannen.

Maar als vrouwen er niet al in het begin een punt achter zetten, zijn ze in tweede instantie beter af dan mannen. Die hebben namelijk minder last van schuldgevoel, maar zijn vooral bang dat hun geheim uitkomt. En die angst blijft gedurende de hele affaire even groot.

Dat vrouwen meer schuldgevoel hebben, komt doordat ze van nature empathischer zijn dan mannen. Volgens relatiepsycholoog Pieternel Dijkstra veronderstellen vrouwen ook dat ze een uitzondering zijn; overspelige mannen houden zichzelf vaak voor dat andere mannen eveneens vreemdgaan en dat zijzelf dus eigenlijks niks verkeerd doen.

Astrid: ‘Ik voelde me enorm schuldig. Niet alleen zette ik mijn eigen relatie op het spel, ook die van mijn baas. En ik vond het mijn schuld omdat ik het had geïnitieerd. Althans, zo voelde dat. Pas later dacht ik: waar er twee vrijen, hebben er twee schuld. Onze beider relaties zijn daarna gesneuveld. Maar voor mij was het alsof ik door zo verliefd te worden een grens was overgegaan die daarna geen grens meer was. Ik ben enorm veel vreemdgegaan. Nu ben ik daarmee opgehouden. In mijn huidige relatie krijg ik alles wat ik nodig heb. Niet alleen in bed, maar in het dagelijks leven. Bij mijn vorige partners had ik toch altijd het gevoel dat het werk voor het meisje ging.’

Secret lovers

Volgens psychotherapeut Luann Linquist, auteur van Secret lovers, weerhoudt schuldgevoel vrouwen er in eerste instantie van om uit te komen voor hun stille liefde. Gaat de affaire verder, dan delen vrouwen hun geheim vaak met een vriendin. Mannen blijven zwijgen over hun affaire.

Hoewel veel wordt gedacht dat opgebiecht overspel het einde van de vaste relatie betekent, overleven de meeste relaties het wel. Wanneer een relatie ten onder gaat omdat beide partners ontrouw zijn, wijten vrouwen dat vaker aan hun eigen overspel, terwijl mannen het vaker toeschrijven aan het overspel van hun vrouw. Het komt er dus op neer dat vrouwen in dat geval bijna altijd de schuld krijgen, zowel van zichzelf als van hun ex-partner.

Seks

Het idee dat mannen vooral op seks uit zijn en vrouwen op liefde en aandacht, is op de schop gegaan door een Noors onderzoek uit 1998. Mannen en vrouwen hebben verschillende talen om hun seksualiteit te uiten, zo constateerden Noorse wetenschappers na een groot onderzoek onder overspeligen. Vrouwen vertalen hun seksuele gevoelens naar emoties en communicatie. Mannen uiten hun gevoelens van stress, woede en verliefdheid in seks. Maar in wezen, zo zeggen de onderzoekers, zitten emoties en seksuele gevoelens in hetzelfde spectrum.

Gaan vrouwen net als mannen dan gewoon vreemd vanwege de seks? ‘Dat is niet duidelijk,’ zegt relatiepsycholoog Pieternel Dijkstra. ‘Van vrouwen wordt gezegd dat ze vooral om emotionele redenen vreemdgaan, maar de vraag is natuurlijk of dat de oorzaak is of alleen het excuus is dat iemand er achteraf aan geeft. Dat laatste is wat de Noorse onderzoekers vermoeden.

‘Een verschil is wel dat mannen seks kunnen hebben met een ander zonder dat ze seksueel of emotioneel iets tekortkomen bij hun vaste partner. Voor vrouwen is seksuele spanning niet voldoende. Er moet ook een emotionele klik zijn met hun minnaar. Maar als vrouwen thuis emotioneel gezien iets missen, zijn ze natuurlijk wel vatbaarder voor de emotionele band die een ander kan bieden.’

Astrid heet in werkelijkheid anders.

Leestips

Zomer 2020Zomer 2020

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s