Een moeder met borderline

Hoe is het om te leven met een moeder die Borderline heeft? Iemand die zo onvoorspelbaar is, zo explosief in haar emoties, dat je je je als kind nooit veilig voelt?

Leven met een moeder met Borderline is als leven met een moeder die alleen maar Chinees spreekt. Je doet allebei je uiterste best om elkaar te begrijpen, maar je spreekt gewoon elkaars taal niet. Dat is de metafoor die mijn eigen moeder – psycholoog, geen Borderline – gebruikte als ze haar cliënte met een Borderline-moeder uitlegde hoe ze met haar moest omgaan. Ze leerde haar ook om altijd enige afstand te houden van haar moeder en hele goed haar eigen grenzen te bewaken. Want een moeder met Borderline weet feilloos je zwakke plekken te vinden. Weten precies hoe ze over jouw grenzen heen moeten gaan.

Niet elk kind met een moeder met Borderline heeft de persoonlijke begeleiding van een psycholoog. Die hulp zoeken ze vaak pas achteraf, wanneer het duidelijk is hoe onveilig hun jeugd was. Leven met iemand met Borderline wordt door velen omschreven als het gevoel dat je altijd op eieren loopt. Mensen met Borderline zijn heel zwart-wit in hun denken, in hun ogen ben je of helemaal goed of helemaal fout. Een grijs tussengebied is er niet.

Borderline – tegenwoordig ook omschreven als emotieregulatiestoornis – is een ernstige psychiatrische stoornis die naar schatting drie tot vijf procent van de bevolking treft – meer vrouwen dan mannen. Het is een van de meest gecompliceerde persoonlijkheidsstoornissen. Omdat het voor de buitenwereld vaak verborgen blijft en daardoor een diagnose ook vaak achterwege blijft. Maar ook omdat de stoornis vaak samengaat met andere ernstige aandoeningen, zoals bipolaire stoornis, narcisme, adhd, depressie, angststoornissen. Dat maakt het extra moeilijk om de aandoening te diagnosticeren en te behandelen.

Wat mensen met Borderline misschien het meest typeert is iets dat echt onzichtbaar is, maar zij dagelijks ervaren. Een overweldigend leeg gevoel van binnen. Alsof ze niet weten wie ze zijn. Daarom zijn ze voortdurend bezig om bevestiging te krijgen van mensen om hen heen, met name hun meest dierbare, zoals partners, ouders en kinderen. Ze hebben hen nodig als een spiegel. Tegelijkertijd maakt die afhankelijkheid van anderen angstig en duwen mensen met Borderline anderen voortdurend van zich af. Bang om verlaten te worden, proberen ze hen daarna weer naar zich toe te trekken. Wat een Borderliner het liefste wil is diep menselijk contact, en dat is precies waar ze niet toe in staat zijn.

Sommige kinderen omschrijven het alsof ze niet één, maar vier moeders hebben. Want een moeder met Borderline is elke dag anders, of elk uur. Ze kan vriendelijk zijn en het volgende moment in woede uitbarsten. Ze kan manipulatief zijn, onberekenbaar of afstandelijk.

Mensen met een borderline-stoornis lijken in sommige opzichten zelf op een kind, zeggen Mason en Kreger, de Amerikaanse Borderline-deskundigen die het beroemde boek Walking on eggshells schreven. ‘Net als kinderen vinden ze het soms moeilijk hun eigen behoeften opzij te zetten en zich op die van anderen te richten.’ Het kan ook zijn dat een borderlinemoeder niet in staat is om voldoende rekening te houden met de behoeftes, gevoelens en wensen van haar kind. ‘Ze kunnen zo in beslag worden genomen door hun eigen emotionele problemen, dat ze de emotionele behoeften van hun kinderen over het hoofd zien.’ Ook kunnen ze inconsequent zijn in het ouderschap. Het ene moment een betrokken ouder zijn en het volgende moment hun kinderen bijna verwaarlozen, afhankelijk van hoe ze zich zelf voelen. Ook kan een borderline-moeder haar kinderen gebruiken om haar eigen angsten te temperen. Door bijvoorbeeld haar kind bij zich in bed te nemen omdat ze zelf bang is om alleen te zijn. Kenmerkend voor borderliners is wat psychologen splitting noemen. Ze zijn voor of tegen je. Ze zetten iemand op een voetstuk, of vergruizen hem of haar. Ze denken zwart-wit. Een grijs gebied van gevoelens ontbreekt.

Voor kinderen is het belangrijk dat ze een gevoel ontwikkelen over wie ze zijn. Dat gebeurt op allerlei manieren, maar een belangrijk aspect daarbij is de bevestiging die kinderen van hun ouders krijgen. Zo kan een kind horen dat het zo goed kan tekenen, of zo gezellig aan tafel is, hulpvaardig of eigengereid. In een gezonde omgeving groeit een kind op met ouders die als een spiegel werken. Ze laten het kind op allerlei manieren zien: kijk, dit ben jij. Ze keuren gedrag goed of af, bevestigen gevoelens, stellen gerust, sturen bij, laten los en beschermen.

Maar een moeder met borderline weet vaak niet wie ze zelf is, dus hoe kan ze een spiegel zijn voor haar kind? ‘Ouders met een borderline-stoornis kunnen hun liefde aan- en uitschakelen, met als gevolg dat hun kinderen leren dat ze niet te vertrouwen zijn.’ Haar gedrag is onvoorspelbaar zijn, terwijl een kind vraagt om stabiliteit. En juist die ontbreekt. Het kind van een borderline-moeder kan haar niet vertrouwen. Omdat ze manipuleert, liegt, onvoorspelbaar is, impulsief, inconsistent en omdat ze de regels voortdurend verandert.

Een borderlinemoeder gebruikt extreme middelen om controle over haar kind te houden. Het afnemen van een knuffel of een dierbaar voorwerp bijvoorbeeld. Dreigen met fysiek geweld. De ander dingen ontzeggen. Voor de ogen van een kind iets met opzet  kapot maken bijvoorbeeld. Ook kan ze angst gebruiken om controle uit te oefenen over haar kind. Het kind dat bang is voor het donker, zonder licht laten slapen. En waar een gezonde ouder zichzelf herkent in alles voor je kind willen doen, lijkt een moede met Borderline vooral zelf altijd in het middelpunt te willen staan. Een moeder met borderline kan overal een afwijzing in zien. Als kinderen ongehoorzaam zijn bijvoorbeeld. Elke beweging in de richting van onafhankelijkheid wordt als een verraad gezien. Het impulsieve gedrag van een moeder met borderline kan een kind belemmeren in zijn ontwikkeling of het zelfs fysiek of emotioneel beschadigen.

Leven met iemand met Borderline betekent dat je altijd in de overlevingsstand staat. Uit onderzoek en ervaringsverhalen blijkt dat de persoon met Borderline zelf het nog het meest moeilijk heeft. Dat grenzeloze gevoel van leegte, de angst om verlaten te worden, de soms onbeheersbare emoties, dat wil je niemand aandoen. Het lastige is dat Borderline voor de buitenwereld vaak onzichtbaar blijft. Alleen in intieme kring manifesteert de aandoening zich. En juist dat kan het voor kinderen – jong of volwassen – zo lastig maken. Inzien dat iemand met Borderline je niet met opzet kwetst, maar soms niet anders kan, helpt misschien. En hulp  zoeken als je zelf het kind bent van een moeder met Borderline. Op www.kopstoring.nl kunnen kinderen terecht waarvan de ouder een ernstige psychische aandoening heeft. Ook kun je terecht bij https://bpdfamily.com/, een website met wereldwijd meer dan honderdduizend familieleden van iemand met Borderline.

Paul Mason & Randi Kreger, Leven met een borderliner – een praktische gids-tweede editie (2010)

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s