In 6 stappen van je vliegangst af

vliegangst mario azziDe weg naar Schiphol is stukken gevaarlijker dan de vlucht die erop volgt. Toch stappen veel mensen liever in hun auto dan in een vliegtuig.Maar hoe komt het dat mensen zó bang voor vliegen kunnen zijn als het zó veilig is? 

Vorige zomer vloog ik in een propellervliegtuigje van Washington naar New York. Na het opstijgen maakte het vliegtuig een vrije val waarbij ik tien centimeter boven mijn stoel zweefde. Slingerend van luchtzak naar luchtzak leerde ik wat vliegangst is. Ook al sprak ik mezelf continu moed in: turbulentie is een comfortprobleem, geen veiligheidsprobleem.

Een vliegtuig is na de lift het veiligste transportmiddel. De kans om een vliegtuigongeluk mee te maken is één op vier miljoen. De kans om daarbij om het leven te komen is nog vele malen kleiner. Uit onafhankelijk Amerikaans onderzoek blijkt dat zelfs bij een ernstig ongeluk in 96 procent van de gevallen de passagiers ongedeerd naar buiten wandelen. Vliegtuigen waren al veilig, maar sinds de jaren tachtig is extra aandacht besteed aan veiligheid aan boord. Dat betekent dat je na een (eventuele!) crash niet bekneld raakt in je stoel, dat de bagagerekken niet openschieten, er brandwerende en niet-giftige materialen worden gebruikt, en dat ook als het cabinepersoneel buiten westen is, een leek de nooduitgang kan vinden en openen.

Maar hoe komt het dat mensen zó bang voor vliegen kunnen zijn als het zó veilig is? ‘Niemand wordt met vliegangst geboren,’ zegt luchtvaartpsycholoog Lucas van Gerwen. ‘Het ontstaat vaak op momenten dat je psychisch kwetsbaar bent. Wanneer er andere stressfactoren in je leven zijn. Je kunt een keer zware turbulentie meemaken en daarvan schrikken. Van de honderd mensen zijn er vijf mensen die na zo’n gebeurtenis bang blijven. De kans is groot dat die vijf mensen op dat moment al niet goed in hun vel zaten. Ze voelen zich daardoor extra kwetsbaar.’

Volgens Van Gerwen kan iedereen van zijn vliegangst afkomen. Maar daarvoor moet je wel eerst weten welke andere angst erachter schuilgaat.

‘Bij de helft van de mensen met vliegangst speelt controledwang een rol,’ zegt de luchtvaartpsycholoog. ‘Vaak zijn het mensen die het ook niet prettig vinden om bij iemand anders in de auto te zitten.’ Technische informatie, bijvoorbeeld over hoe het kan dat zo’n zware kist als een veertje in de lucht blijft hangen, kan al helpen. Of te weten bijvoorbeeld dat er in 2008 wereldwijd maar elf vliegtuigongelukken met fatale gevolgen plaatsvonden.

Helaas is er een groep mensen met vliegangst die ongevoelig zijn voor dit soort feiten. Hun angst gaat vaak gepaard met claustrofobie of hoogtevrees. ‘Het eerste wat ik hun uitleg,’ zegt van Gerwen, ‘is dat angst een emotie is. Het is een normale, menselijke reactie die je niet kunt afleren. Je moet alleen leren ermee om te gaan tijdens een normale situatie als vliegen.’

Maar welke angst er ook achter schuilgaat, vliegangst is niets anders dan een buitengewone reactie van het zenuwstelsel op een relatief onschuldige gebeurtenis. Je lichaam reageert alsof je daadwerkelijk in groot gevaar bent. Je bent uiterst alert en door de extra adrenaline is uw waarneming heel scherp. Je ziet elke beweging aan de vleugel en hoort elk geluidje van de motor. Je kunt je leven aanpassen aan die angst door nooit meer te vliegen, maar je kunt ook je angstpatroon doorbreken door je lichaam in een andere stand te zetten. Afleiding zoeken, ontspanningsoefeningen doen of je richten op je ademhaling. Je kunt zelfs je brein voor de gek houden door te doen alsof je in een bus zit. De bewegingen die je voelt zijn gewoon hobbels in de weg.

Of bedenk: het vliegtuig waarmee je vliegt is geen bommenwerper uit de Tweede Wereldoorlog. Grote kans dat je op weg bent naar je vakantiebestemming. En een zeer grote kans dat je daar levend aankomt.

Zes tips voor een relaxte vlucht

1 Gebruik geen cafeïnehoudende dranken (koffie, thee, cola) of chocola vlak voor of tijdens de vlucht. De effecten ervan – snellere hartslag, trillen, enzovoort – lijken op angst en kunnen angstgevoelens tijdens de vlucht vergroten.

2 Blijf jezelf vertellen hoe ongelooflijk veilig vliegen is. Als je het risico te verongelukken zo klein mogelijk wilt houden, zou je in theorie zelfs het best je hele leven in de lucht kunnen doorbrengen.

3 Schrik niet van vertraging bij vertrek. Waarschijnlijk is het op de plaats van bestemming te druk om te landen. Vroeger bleven vliegtuigen bij grote drukte boven het vliegveld van aankomst cirkelen. Een van de veiligheidsverbeteringen in de luchtvaart bestaat eruit dat het wachten nu op de plaats van vertrek gebeurt.

4 Let niet op ieder geluidje. Vliegen gaat, net als autorijden, niet geluidloos. Net als de motor van een auto maakt een vliegtuigmotor meer geluid als hij meer toeren draait. Het veranderende geluid tijdens de landing wordt veroorzaakt doordat een vliegtuig op de motor remt. De motoren draaien op dat moment de andere kant op. Piepen en kraken hoort er ook bij en betekent niet dat de vleugels van het vliegtuig gaan vallen. Net zoals de pling die regelmatig klinkt geen teken is dat een van de motoren is uitgevallen, maar gewoon dat er een wc is vrijgekomen of dat de magnetron in de pantry is uitgedraaid.

5 Aanvaard dat het toestel soms van koers verandert. Een plotselinge daling kan betekenen dat de piloot een gebied met turbulentie verwacht en naar een lagere luchtlaag gaat. Zie het als een auto die van baan verwisselt. En komt het toestel toch in een gebied met turbulentie terecht, dan vraagt de piloot je niet om je riem vast te maken omdat je gaat neerstorten, maar omdat u zich door plotselinge schommelingen van het toestel zou kunnen bezeren.

6 Probeer je angst niet te onderdrukken met alcohol of pillen. Ze helpen je niet van je angst af, maar onderdrukken alleen de symptomen ervan. Richt je liever op je ademhaling. Adem in, adem uit en feliciteer jezelf af en toe: hoera, je leeft nog!

Door: Manon Sikkel

Image:

Ook gepubliceerd in: Psychologie Magazine 2009

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s