Het paleis van de postbode

paleis vd postbode facteurchevalDe Franse postbode Ferdinand Cheval (1836-1924) droomde ervan om een eigen paleis te bouwen. Meer dan dertig jaar lang verzamelde hij stenen om uiteindelijk zijn Palais Idéal te bouwen. Overdag bezorgde hij de post, ’s nachts bij het licht van een olielamp werkte hij aan zijn droom. Met passie en doorzettingsvermogen kun je als mens alles bereiken meende hij.

Het mooiste bouwwerk begint altijd met het leggen van één eerste steen. Maar zelden is de symboliek van die eerste steen zo groot geweest als bij de bouw van het Palais Idéal. In 1879 woonde er in het Zuid-Franse dorpje Hauterives een postbode die een paar jaar daarvoor in zijn droom een paleis voor zich had gezien dat alle bouwstijlen en culturen van de wereld zou samenbrengen. Ferdinand Cheval was een kleine, tengere man die vanaf het moment van die droom visioenen had van zijn imaginaire paleis, zoals hij het zelf noemde. Elke dag liep hij een ronde van 32 kilometer om in zijn dorp en de dorpen in de omgeving de post te bezorgen. Op een dag – hij was toen 43 – struikelde hij over een steen en kwam daarbij ten val. Hij liep terug om te zien waarover hij was gestruikeld en vond een steen die zo mooi was, dat hij hem in een zakdoek wikkelde en mee naar huis nam. Die avond, nadat hij klaar was met werken, ging hij terug naar de plek waar hij gestruikeld was en zocht meer stenen. De ene nog mooier dan de ander. Het vinden van die ene steen zag hij als een teken. De natuur had hem de bouwstenen gegeven om zijn droom te verwezenlijken.

Vanaf die dag droeg hij behalve een postzak ook een rieten mand, op zijn rug, die hij elke dag vulde met stenen. Later legde hij onderweg stapels stenen neer, die hij als hij ’s avonds thuis kwam van het post bezorgen met een kruiwagen ging ophalen. Zo liep hij de 32 kilometers nóg een keer.

Hij kocht een stuk grond aan de rand van het dorp en begon aan de bouw van zijn droompaleis. Drieëndertig jaar lang werkte hij elke nacht bij het licht van een olielamp aan het reusachtige bouwwerk van 26 bij 14 meter en 10 meter hoog. De dorpelingen verklaarden hem tot dorpsgek, maar lieten hem verder met rust. ‘Mensen zijn in het verleden wel vaker uitgelachen om hun droom,’ schreef hij later in zijn autobiografie.

Het werd een wonderlijk bouwwerk, opgetrokken uit stenen, cement en leem. ‘Ik wilde laten zien dat je met wilskracht alles kunt bereiken,’ schreef hij op een van de muren van zijn paleis.

Niet alleen wilskracht was er voor nodig om zijn palais idéal te bouwen, maar ook fantasie. Het werd een bouwwerk met elementen uit alle beschavingen, religies en tijden. Een mengeling van een Hindoeïstische tempel, Egyptische beelden, een Zwitsers chalet, een Middeleeuws kasteel en een Noord-Afrikaanse moskee. Aan een van de gevels verrijzen drie reuzen, geïnspireerd op de reuzenstenen van de Paaseilanden. Tussen hun benen staan twee vrouwfiguren: Veleda, de vrouwelijke druïde en de Egyptische godin Isis. Elementen uit alle alle beschavingen, religies en tijden zijn er terug te vinden. Op de muren schreef hij Bijbelse spreuken, wijsheden over de liefde en zijn eigen teksten, zoals: ‘Alles wat u hier ziet, voorbijganger, is het werk van een eenvoudige landman, die vanuit een droom de koningin van deze wereld schiep.’

Hoe was het mogelijk dat een man die nooit verder dan enkele kilometers buiten zijn woonplaats was geweest wist hoe een Hindoeïstische tempel of een moskee eruit zagen? Het toeval wilde dat een vrouw die een paar dorpen verderop woonde een abonnement had op een tijdschrift met foto’s uit alle hoeken van de wereld. En omdat Cheval jaar in jaar uit elke maand het tijdschrift bij haar bezorgde. Zo zag hij dingen die veel Fransen nog nooit hadden gezien en alles verwerkte hij in zijn ongelooflijke bouwwerk.

Toen hij 76 was plaatste hij de laatste steen. Er is een ontroerende foto uit die tijd van een trotse Cheval voor zijn paleis, met twee meter naast hem zijn vrouw Marie in een lange zwarte jurk, streng kijkend.

Rond 1905, nog voor hij klaar was met bouwen, kwamen de eerste dorpsbewoners kijken. Ze moesten toegeven dat hun postbode misschien niet zo gek was geweest als ze hadden gedacht. In die tijd kwamen ook de eerste toeristen. Beroemde kunstenaars als Picasso en André Breton kwamen langs en waren onder de indruk. Picasso maakte twaalf schetsen van het paleis en prees Cheval om zijn architectonisch kunstwerk.

Nu hij zijn droom had verwezenlijkt, had hij nog maar een wens: samen met zijn vrouw begraven te worden in zijn eigen paleis. Toen hij daar geen toestemming voor kreeg, begon hij aan zijn tweede Titanen-project. Op de plaatselijke begraafplaats bouwde hij acht jaar lang aan een graftombe die misschien nog mooier en nog verfijnder was dan het oorspronkelijke bouwwerk.

Op 29 augustus 1924, een jaar nadat zijn grafmonument klaar was, overleed Cheval, achtentachtig jaar oud. Het paleis en de graftombe werden daarna door kunstenaars uit de hele wereld bezocht en geroemd. In 1936 kwam een foto van het paleis te hangen op een grote Dada- en Surrealisme-tentoonstelling  in het Museum of Modern Art in New York.

De grote surrealist André Breton en de fotografebn Lee Miller en Robert Doisneau kwamen langs om het paleis te fotograferen. Kunstenaar Max Ernst maakte een collage naar aanleiding van het paleis, tegenwoordig te zien in het Palazzo Peggy Guggenheim in Venetië.

In kunst- en architectuurboeken is hij omschreven als een visionair, een kunstenaar met cement, de Jeroen Bosch van Frankrijk, maar bijna iedereen is het erover eens dat de postbode van Hauterives met niemand anders is te vergelijken. Hij is enig in zijn soort.

Het paleis trekt jaarlijks meer dan honderdduizend bezoekers. Een door Cheval geschreven bordje aan de ingang meldt dat het verboden is om niets aan te raken. Kijken, vond Cheval, doe je niet alleen met je ogen, maar ook met je handen. Wie langs de wenteltrappen naar boven loopt, over de terrassen en door het met kleine steentjes versierde labyrint, kan niet anders dan onder de indruk zijn van het feit dat dit het werk is van één man. Binnen in het paleis staat ergens in een tunnel de boodschap die Cheval zijn bezoekers wilde meegeven: ‘Met dit bouwwerk wilde ik laten zien wat je met een sterke wil kunt bereiken.’

Palais Idéal du Facteur Cheval

Hauterives (90 km ten zuidoosten van Lyon)

http://www.facteurcheval.com

Door: Manon Sikkel

Image: facteurcheval.com

Ook gepubliceerd in: Happinez 2009

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s